Ballkani po tregon se nacionalizmi ka kaluar nga një retorikë e thjeshtë në një faktor që mund të çojë në përplasje të reja. Nën udhëheqjen e tij që nga viti 2014, Aleksandar Vuçiq ka ndjekur një strategji që kombinon nacionalizmin me pragmatizmin politik, duke u shtrirë përtej kufijve të Serbisë. Në Kosovë, ai sfidon autoritetin shtetëror, ndërsa në Bosnje e Hercegovinë mbështet hapur separatizmin e Millorad Dodikut. Në Mal të Zi, ndikimi mbi grupet proserbe ka thelluar përçarjet etnike.
Rajoni është duke kaluar në një cikël krizash gjithnjë e më të thella. Në Kosovë, institucionet nuk janë konstituuar pas zgjedhjeve të mbajtura mbi 200 ditë më parë, duke lënë Kuvendin pa nënkryetar serb. Shteti vazhdon të përballet me masa ndëshkuese nga Bashkimi Evropian, duke u bllokuar në procesin e anëtarësimit dhe duke u kritikuar për një qasje të pakoordinuar.
Në Mal të Zi, partitë proserbe dhe proruse janë në pushtet, duke ushqyer tensionet etnike dhe kërkuar lidhje më të ngushta me Serbinë. Ndërkohë, situata në Bosnje e Hercegovinë është akoma më problematike, me Dodikun që sfidon autoritetin e shtetit dhe nxit urrejtjen etnike.
Një incident tragjik në Novi Sad, ku humbën jetën 16 persona për shkak të korrupsionit qeveritar, nxiti protesta masive. Reagimi i Vuçiqit ndaj këtyre protestave ishte i ashpër, duke akuzuar agjitorët e huaj dhe duke intensifikuar represionin ndaj organizatave të shoqërisë civile.
Stradner tërheq një paralele mes situatës aktuale dhe kaosit të viteve '90, duke theksuar se Serbia nuk ka përjetuar protesta të tilla që nga rënia e regjimit të Millosheviqit. Ajo shpreh shqetësim se polarizimi etno-nacionalist në Mal të Zi, tensionet në Kosovë dhe lëvizjet separatiste në Bosnje e Hercegovinë mund të çojnë në një rikthim të ngjarjeve të dhunshme.
David Kanin, profesor në Universitetin Johns Hopkins, thekson se rajoni tani është më i pavarur nga fuqitë e mëdha, por kjo sjell gjithashtu përgjegjësi të plotë për të ardhmen e tij. Ai paralajmëron se Rusia, duke shfrytëzuar dobësitë e rajonit, po ndërhyn me strategji të sofistikuara për të zgjeruar ndikimin e saj.
Analistët vlerësojnë se Rusia po përdor mbështetje për liderët proserbë dhe investime strategjike për të krijuar destabilizim pa përdorur forcë ushtarake. Vuçiq dhe Dodik kanë takuar Vladimir Putin, i cili po kërkon mundësi për të sfiduar Perëndimin dhe për të krijuar kaos në rajon.
Një anketë e vitit të kaluar tregon se shumica e serbëve e kanë bërë Perëndimin përgjegjës për tensionet aktuale, ndërsa në Kosovë, perceptimi është ndryshe. Shtetet e Bashkuara kanë shprehur angazhimin për stabilitet në Ballkan dhe janë të përkushtuar për të parandaluar një konflikt të mundshëm rajonal.
Bashkimi Evropian ka leverdi të forta në Serbi, duke e bërë të qartë se stabiliteti është prioritet. Megjithatë, frika se Beogradi mund të afrohet më shumë me Rusinë ka bërë që kritikat ndaj Vuçiqit të zbuten. Stradner thekson se është koha për veprime të ashpra ndaj atyre që kërcënojnë stabilitetin rajonal.
Pas rënies së Bashkimit Sovjetik dhe Jugosllavisë, Perëndimi besoi se ekonomitë e forta do të parandalonin luftërat, por kjo qasje ka dështuar. Serbia, megjithëse është vend kandidat për BE, vazhdon të mbetet e lidhur me Rusinë dhe Kinën, duke kërkuar një qasje më të ashpër nga BE-ja ndaj kërcënimeve të stabilitetit.
