Qeveria shqiptare ka paraqitur një projektligj të ri për menaxhimin e mbetjeve, duke pranuar dështimin e skemës së incenerimit, në të cilën janë investuar dhjetëra milionë euro gjatë dekadës së fundit. Ky ligj, i cili rikthen riciklimin si prioritet në menaxhimin e mbetjeve, pritet të sjellë kosto shtesë për qytetarët përmes rritjes së tarifave dhe shpenzimeve.
Projektligji, i titulluar “Menaxhimi i Integruar i Mbetjeve”, parashikon krijimin e Agjencisë Kombëtare të Ekonomisë së Mbetjeve (AKEM), e cila do të ketë përgjegjësinë për administrimin e mbetjeve në të gjithë vendin. Kjo agjenci do të financohet nga buxheti i shtetit, tarifat e bashkive për depozitimin e mbetjeve dhe shitja e materialeve të ricikluara.
Raporti i Vlerësimit të Ndikimit, i hartuar nga Ministria e Mjedisit, thekson se parimi “ndotësi paguan” do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në rritjen e kostove për qytetarët. Sipas këtij parimi, prodhuesit e mbetjeve do të mbulojnë shpenzimet për menaxhimin e tyre, duke çuar në një rritje të mundshme deri në 1% të të ardhurave mesatare familjare.
Ekspertët e mjedisit dhe të pushtetit vendor shprehin shqetësim se ky ligj do të rrisë kostot financiare për menaxhimin e mbetjeve, duke krijuar një mbivendosje me kompetencat e pushtetit vendor. Olsi Nika, drejtues i Eco Albania, thekson se ky ligj mund të sjellë një kthim në sistemin e menaxhimit të mbetjeve, duke rikthyer incenerimin si hallkë kryesore.
Agron Haxhimali, drejtor i Institutit për Bashkitë Shqiptare, konfirmon se rritja e tarifave është e mundshme, por varet nga mbështetja financiare që qeveria do t’u ofrojë bashkive. Ai thekson se bashkitë do të detyrohen të rishikojnë tarifat për të përballuar shpenzimet për infrastrukturë dhe operim.
Polikron Horeshka, ekspert në menaxhimin e mbetjeve, paralajmëron se ndërtimi i infrastrukturës së re do të sjellë kosto shtesë për qytetarët. Ai gjithashtu thekson se nisma e re mund të shkaktojë probleme ligjore dhe një kthim pas në zbatimin e direktivave të Bashkimit Evropian.
Një nga shqetësimet kryesore lidhet me cënimin e autonomisë vendore të bashkive në menaxhimin e mbetjeve. Haxhimali e kritikon reformën si një tentativë për centralizimin e procesit, duke i hequr bashkive kompetencat strategjike. Olsi Nika shprehet se bashkitë do të shihen vetëm si klientë të AKEM-it, duke rritur rrezikun e qendërzimit të pushtetit.
Horeshka vë në dukje se heqja e afateve për ndarjen në burim të mbetjeve dhe zvogëlimi i kompetencave të kryetarëve të bashkive do të sjellin probleme në menaxhimin e mbetjeve dhe do të ndikojnë negativisht në ndëshkueshmërinë e dëmit mjedisor nga mbetjet.
Mendim personal
Rishikimi i ligjit për mbetjet është një hap i nevojshëm, por kërkon një balancim të kujdesshëm mes kostove dhe përfitimeve për qytetarët
