Pikat kryesore
- Ai tha se memorandumi do të çojë në përfundimin e konfliktit në të gjitha frontet, përfshirë Libanin.
- Ministri i jashtëm iranian tha gjithashtu se për herë të parë në 47 vjet, Irani dhe Shtetet e Bashkuara do të deklarojnë me shkrim se respektojnë reciprokisht sovranitetin dhe sistemin politik të njëri-tjetrit.
- Në të njëjtën kohë, ai theksoi se Izraeli duhet të tërhiqet nga territoret që ende i pushton në Liban dhe të ndalojë sulmet, si pjesë e marrëveshjes së përgjithshme për t’i dhënë fund luftës.
Presidenti i SHBA-ve Donald Trump dhe Teherani, thonë se janë më afër se kurrë një marrëveshjeje për t’i dhënë fund luftës, me çështjet kryesore që janë hapja e Ngushticës së Hormuzit, programi bërthamor i Iranit dhe heqja e bllokadës detare amerikane ndaj porteve iraniane. Në një intervistë televizive, Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi tha se marrëveshja është në fazat përfundimtare dhe pikat kryesore janë miratuar tashmë nga udhëheqja më e lartë politike dhe institucionale e Iranit, përfshirë Udhëheqësin Suprem Mojtaba Khamenei dhe Këshillin e Sigurisë Kombëtare. Ai tha se memorandumi do të çojë në përfundimin e konfliktit në të gjitha frontet, përfshirë Libanin. Ministri i jashtëm iranian tha gjithashtu se për herë të parë në 47 vjet, Irani dhe Shtetet e Bashkuara do të deklarojnë me shkrim se respektojnë reciprokisht sovranitetin dhe sistemin politik të njëri-tjetrit. Në të njëjtën kohë, ai theksoi se Izraeli duhet të tërhiqet nga territoret që ende i pushton në Liban dhe të ndalojë sulmet, si pjesë e marrëveshjes së përgjithshme për t’i dhënë fund luftës. Siç tha ai, Teherani tashmë ia ka përcjellë këtë qëndrim Uashingtonit dhe ka vlerësuar se respektimi i angazhimeve nga të gjitha palët mund të hapë rrugën për një paqe më të qëndrueshme në rajon. Edhe zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, i tha medias shtetërore se Teherani ka arritur një mirëkuptim të përbashkët me Shtetet e Bashkuara për shumicën e çështjeve dhe është në fazat e fundit të konsultimeve të brendshme mbi tekstin e marrëveshjes. Interpretimet e ndryshme të marrëveshjes Si Uashingtoni ashtu edhe Teherani po përpiqen ta paraqesin marrëveshjen si një sukses që i shërben qëllimeve të tyre strategjike. Ndërsa Araghchi foli për një qasje historike, zëvendëspresidenti i SHBA-së J.D. Vance u përpoq të qetësonte shqetësimet midis republikanëve në lidhje me lëshimet që marrëveshja mund t’i ofrojë Iranit. “Marrëveshja është strukturuar në një mënyrë që siguron që shqetësimet e Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të saj të jenë përparësi dhe se, nëse Republika Islamike e Iranit i përmbush detyrimet e saj, përfitimet ekonomike do të rrjedhin si për vetë Iranin ashtu edhe për të gjithë rajonin”, shkroi ai në mediat sociale. Kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif, i cili ka marrë një rol si ndërmjetës në përpjekjet e paqes, ishte edhe më optimist. Ai pretendoi në një postim se teksti përfundimtar i dakordësuar i marrëveshjes së paqes është arritur. Roli i Izraelit dhe shqetësimet e Tel Avivit Edhe pse Izraeli nuk po merr pjesë drejtpërdrejt në bisedime, zyra e kryeministrit Benjamin Netanyahu njoftoi dje se udhëheqësi izraelit pati një bisedë telefonike me Trump. Sipas deklaratës, presidenti amerikan e siguroi Netanyahun se kufizimet në programin bërthamor të Iranit do të ishin një pjesë integrale e çdo marrëveshjeje përfundimtare me Teheranin. Zyrtarët izraelitë vazhdojnë të shprehin rezerva, duke besuar se Irani mund të shmangë bërjen e lëshimeve të konsiderueshme për çështjen e programit të tij bërthamor gjatë raundit të ardhshëm të bisedimeve. Çfarë parashikon drafti Sipas burimeve që janë informuar për përmbajtjen e bisedimeve, marrëveshja merr formën e një memorandumi mirëkuptimi. Plani parashikon fillimin e negociatave mbi programin bërthamor të Iranit, të cilat do të zgjasin maksimalisht 60 ditë. Gjatë kësaj periudhe, luftimet do të pushojnë në të gjitha frontet, përfshirë Libanin. Mbetet e paqartë se çfarë do të ndodhë pas periudhës 60-ditore, nëse nuk arrihet një marrëveshje gjithëpërfshirëse. Irani do të lejojë përsëri anijet të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit, ndërsa SHBA-të do t’i japin fund bllokadës detare të porteve iraniane në Gjirin Persik. Gjatë negociatave, Irani dhe shtetet e tjera në rajon do të diskutojnë regjimin e ardhshëm të menaxhimit të Hormuzit. Pasi të finalizohet teksti, nënshkrimi i marrëveshjes pritet të bëhet në ditët në vijim, ndoshta në Gjenevë, ku u zhvilluan bisedime midis dy palëve shkurtin e kaluar, para se të fillonte lufta. Delegacioni amerikan pritet të udhëhiqet nga Zëvendëspresidenti J.D. Vance. Vetë Trump deklaroi dje se do ta dërgonte atë për të nënshkruar marrëveshjen sapo të përfundojë. Nga ana iraniane, pritet të udhëheqë Gjenerali Mohammad Bayer Ghalibaf, kryetari i parlamentit iranian dhe negociatori kryesor i Teheranit. Çështjet e pazgjidhura Pavarësisht përparimit të rëndësishëm, disa çështje kritike mbeten jashtë marrëveshjes aktuale. Për shembull, ende nuk ka zgjidhje për rezervat e uraniumit të pasuruar shumë të Iranit, as për të ardhmen e përgjithshme të programit të tij bërthamor. Këto çështje po barten në raundin tjetër të negociatave. Dy zyrtarë iranianë, duke folur në kushte anonimiteti, thanë se faza tjetër do të përfshijë diskutime mbi heqjen e sanksioneve të SHBA-së, duke përfshirë ato mbi eksportet e naftës iraniane dhe transaksionet bankare ndërkombëtare, në këmbim të lëshimeve shtesë nga Teherani për çështjen bërthamore. Irani të premten bëri thirrje për hollimin e rezervave të tij të uraniumit të pasuruar 60% në tokën iraniane, ndërsa Uashingtoni po kërkon shkatërrimin e tyre sipas një memorandumi mirëkuptimi që është aktualisht në diskutim. Hollimi i uraniumit në më pak se 5%, larg 90% të nevojshëm për të bërë një bombë bërthamore, do të eliminonte ndjeshëm kërcënimin e pasurimit për qëllime ushtarake. “Qëndrimi ynë ka qenë gjithmonë se e vetmja mënyrë për të menaxhuar rezervat e materialit të pasuruar është hollimi i tyre në Iran “, tha Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi në televizionin shtetëror.
