Pikat kryesore
- Një verë pa ajër të kondicionuar dhe një dimër pa ngrohje apo gaz për gatim?
- Bllokimi i Ngushticës së Hormuzit (ose hapja e saj me ndërprerje) nuk është vetëm çështje energjie, por në një cikël më të gjatë dhe më pak të dukshëm, edhe çështje ushqimi.
- Përmes këtij korridori kalon një pjesë e madhe e plehrave kimike që shërbejnë për rritjen e grurit dhe orizit në pjesën tjetër të botës.
Një verë pa ajër të kondicionuar dhe një dimër pa ngrohje apo gaz për gatim? Frikërat e një Perëndimi të mësuar me këto komoditete zbehen përballë një shqetësimi tjetër që prek gjithë botën: që në sobat e kuzhinës (të ndezura apo të fikura) të ketë pak për të gatuar, dhe ajo pak të bëhet gjithnjë e më e shtrenjtë. Bllokimi i Ngushticës së Hormuzit (ose hapja e saj me ndërprerje) nuk është vetëm çështje energjie, por në një cikël më të gjatë dhe më pak të dukshëm, edhe çështje ushqimi. Përmes këtij korridori kalon një pjesë e madhe e plehrave kimike që shërbejnë për rritjen e grurit dhe orizit në pjesën tjetër të botës. Pasojat nuk do të jenë të menjëhershme, ato do të shihen në korrjet e muajve në vijim, por do të jenë shumë më të vështira për t’u rikuperuar nga sa po reflektojnë aktualisht tregjet. Edhe nëse arrihet një marrëveshje politike e qëndrueshme, rihapja e plotë e ngushticës, nga pastrimi i minave deri te zhbllokimi i trafikut të madh detar, mund të kërkojë javë, në mos muaj. Ndërkohë, cikli bujqësor nuk mund të ndalet. Para 28 shkurtit, përmes Ngushticës kalonte deri në një e treta e tregtisë globale të plehrave kimike, me përqindje edhe më të larta në kategori të caktuara. Rreth 36% e uresë së eksportuar në nivel global (plehu kryesor azotik që ndikon drejtpërdrejt në rendimentet e drithërave) vjen nga rajoni i Gjirit, së bashku me 29% të amoniakut dhe 26% të DAP-it (fosfat diamonik), që furnizon me fosfor dhe azot kulturat e mëdha në Azi dhe Amerikë. Gjithashtu, rreth 50% e prodhimit botëror të squfurit, një lëndë thelbësore për plehrat e fosfatit, vjen nga kjo zonë. Lidhja me gazin është e drejtpërdrejtë: ai është lënda bazë për prodhimin e plehrave azotike, dhe kur bëhet i paarritshëm ose më i shtrenjtë, çmimet rriten në të gjithë zinxhirin. Ndryshe nga nafta, nuk ekzistojnë rezerva strategjike të mëdha plehrash kimike: kriza e furnizimit përkthehet në rritje çmimesh brenda pak javësh.
