Si trajtohen partitë djathtiste në vendet evropiane? mund t

Çfarë mund të mësojë Gjermania nga kjo në luftën kundër AfD-së? Dhe çfarë thonë ekspertët? Si duhet të merremi me partitë populiste ose ekstreme të krahut të djathtë? Kjo pyetje po bëhet në shumë vende evropiane. Në parim, ekzistojnë dy mundësi: t’i pranojmë ato ose të luftojmë kundër tyre. Holanda: “muri mbrojtës” është i rëndësishëm, por nuk mjafton Pse pësoi një humbje të tillë, u pyet Geert Wilders menjëherë pas publikimit të rezultateve të para të zgjedhjeve parlamentare në Holandë. Ky populist i krahut të djathtë e analizoi situatën në mënyrë të habitshme dhe hapur: “Mendoj se shumë njerëz menduan: Epo, nëse të gjitha partitë thonë se nuk do të bashkëpunojnë me të, atëherë ndoshta është më mirë t’ia japim votën tonë partisë që ka një shans për të qeverisur”. Dy vjet më parë, ishte ndryshe, dhe Wilders arriti një sukses spektakolar zgjedhor. Por kjo tregoi edhe sa vijon: megjithëse në ato pak muaj ndërsa partia e tij ishte në pushtet, sipas mendimit të përgjithshëm, ai nuk arriti asgjë, kjo pothuajse nuk e dëmtoi. Ai humbi disa vende, por ai mbetet një nga forcat më të forta politike. “Supozimi se krahu i djathtë do të humbasë në planin afatgjatë, sepse shihet se nuk po ia del mbanë në qeveri është një keqkuptim themelor”, thotë historiani gjermano-britanik prof. Frank Trentmann nga Londra, autor i librit të botuar së fundmi “Republika e Bllokuar”. “Pas populizmit të krahut të djathtë qëndron një bërthamë votuesish që nuk i marrin fare në konsideratë partitë e tjera.” Partia e Lirisë së Austrisë (FPÖ) nën udhëheqjen e Jörg Haider në vitet 1980 u konsiderua si partia e parë populiste e krahut të djathtë në Evropë. Partia Popullore Austriake (ÖVP), konservatore tradicionale, fillimisht ndoqi një politikë distancimi, por në vitet 2000 hyri në një koalicion me FPÖ për herë të parë. Shpresa ishte që votuesit do të shihnin se as FPÖ nuk mund të bënte mrekulli. Por a funksionoi? Është e vërtetë që FPÖ herë pas here ka humbur mbështetje, për shembull pas skandalit të korrupsionit “Ibiza”, por kjo nuk ka zgjatur kurrë shumë. “E shoh këtë si pyetjen kryesore: a funksionon përfshirja e krahut të djathtë si një mënyrë për t’i dobësuar dhe qetësuar ata”, thotë Sebastian Enskat, autor i një studimi të botuar së fundmi nga Fondacioni Konrad Adenauer mbi trajtimin e partive populiste të krahut të djathtë në Evropë. Nëse shikoni se sa i madh ishte skandali “Ibiza”, është e habitshme se sa shpejt u rikuperua FPÖ dhe tani qëndron në mbi 35 përqind në sondazhe.” Në Britaninë e Madhe, partia e populistit të krahut të djathtë Nigel Farage kryeson aktualisht në të gjitha sondazhet. Kryeministri laburist Keir Starmer përgjigjet duke përvetësuar pjesërisht retorikën e së djathtës. Kështu, ai njoftoi se do të “i jepte fund eksperimentit të kufijve të hapur” dhe do të mbyllte “kapitullin e pandershëm” të emigracionit të paligjshëm. Por kjo nuk e ka ndihmuar laburistin në sondazhe deri më tani, dhe Trentmann nuk beson se kjo do të ndryshojë: “Ne kemi statistika shumë të qarta që tregojnë se që nga fundi i viteve 1980, partitë konservatore dhe të qendrës në vendet evropiane kanë humbur vota nga krahu i djathtë kur janë afruar më shumë me të djathtën. Përpjekja për t’i hequr terren të djathtës në migracionin përmes politikave më të rrepta ka dhënë efekt të kundërt.” Greqia dhe Spanja: Injorimi i së djathtës Shembujt më të suksesshëm të qëndrimeve të krahut të djathtë që Enskat gjeti në studimin e tij janë Greqia dhe Spanja. Nga ana tjetër, “debati aktual gjerman mbi pamjen e qyteteve” e ka vënë vazhdimisht AfD-në në qendër të vëmendjes për javë të tëra, paralajmëron Enskat. Po Gjermania? Kryetari i CDU-së Friedrich Merz mban një “mur mbrojtës” në Gjermani dhe refuzon çdo bashkëpunim me Alternativën për Gjermaninë (AfD). Në të njëjtën kohë, ai po përpiqet të merret me tema që janë me interes për votuesite AfD-së. Por kjo deri më tani nuk ka çuar në një rënie të popullaritetit të AfD-së në sondazhe, përkundrazi. Një shpjegim mund të jetë se një pjesë e madhe e votuesve të AfD-së nuk mund të kthehen më te partitë e qendrës. “Këta tregues janë dukshëm më të ulët për të gjitha partitë e tjera”, thotë Enskat. “Faktori i ‘votuesve të protestës’ ka rënë gjithnjë e më shumë me kalimin e kohës.” Sipas këtij studimi, potenciali i partive të Unionit (CDU/CSU) midis votuesve të AfD-së është vetëm rreth dhjetë përqind. Ekspertët: Problemet duhen zgjidhur hapur dhe me ndershmëri Sipas historianit Trentmann, pyetja kryesore është se si partitë e qendrës mund të rimarrin kontrollin mbi problemet e mëdha sociale. “Le të marrim shembullin e mungesës së strehimit. Këtu, partitë e krahut të djathtë thonë: ‘Është për shkak të shumë emigrantëve’.” Kjo deklaratë shpesh merret nga partitë e tjera, thekson Trentmann. Analiza e tij: “Kjo është krejtësisht e gabuar. Në vend të kësaj, partitë tradicionale popullore duhet të thonë: Jo, kjo është ndryshe. Ne bëmë gabime të mëdha në të kaluarën dhe kjo është arsyeja pse u ndërtuan shumë pak apartamente. Përveç kësaj, ka gjithnjë e më shumë familje me një person. Këto probleme nuk do të zhduken nëse kryejmë më shumë dëbime.” Trentmann është i bindur se një komunikim i tillë i hapur dhe i ndershëm do të ishte mënyra më premtuese për të mbajtur votuesit e tyre dhe për të fituar votues të tjerë, të pavendosur dhe abstenues përpara se të shkojnë në kampin e krahut të djathtë. /DW Programi më modern në fushën e sigurisë kombëtare, politikave publike dhe qeverisjes, në partneritet me Arizona State Platforma më e madhe televizive dhe digjitale në vend, Artmotion, njofton me krenari zgjatjen e bashkëpunimit me National Basketball 11/11/2025 11:13 ‘‘Albini i kishte duart në to’’, Behrami publikon një fletëvotim të vulosur dy herë nga zgjedhjet në Mitrovicë 11/11/2025 11:10 Dyshimet për manipulime të votave në Mitrovicë, deklarohen nga kompania sllovene 11/11/2025 11:10 Hoxhaj për dëshminë e Hill: Historia i bashkon ata që kanë besuar në Kosovën e lirë