Një dekadë pas epidemisë së Ebolës dhe gjashtë vite pas shpërthimit global të COVID-19, ekspertët ndërkombëtarë të shëndetësisë paralajmërojnë se bota mbetet ende e papërgatitur për pandeminë e ardhshme. Sipas një raporti të ri të publikuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë dhe Banka Botërore përmes Bordit të Monitorimit Global të Gatishmërisë (GPMB), rreziku nga epidemitë infektive jo vetëm që nuk është ulur, por po rritet ndjeshëm nga viti në vit.
Raporti, i titulluar “Një botë në buzë të greminës: Prioritetet për një të ardhme rezistente ndaj pandemisë”, u prezantua në Gjenevë gjatë zhvillimit të Asamblesë së 79-të Botërore të Shëndetësisë dhe sjell një panoramë alarmante mbi gjendjen aktuale të përgatitjes globale për krizat shëndetësore.
Sipas ekspertëve, pandemia e COVID-19 duhet të kishte shërbyer si një pikë kthese historike për sistemet shëndetësore dhe bashkëpunimin ndërkombëtar, por shumë nga problemet që u zbuluan gjatë asaj periudhe vazhdojnë të ekzistojnë edhe sot.
Raporti thekson se epidemitë infektive po bëhen më të shpeshta, më të kushtueshme ekonomikisht dhe shumë më të vështira për t’u kontrolluar për shkak të faktorëve si urbanizimi i shpejtë, ndryshimet klimatike, konfliktet ndërkombëtare, lëvizja masive e popullsive dhe mungesa e koordinimit mes shteteve.
Ekspertët paralajmërojnë se bota ndodhet në një moment kritik, ku përçarjet politike dhe dobësimi i bashkëpunimit global po e bëjnë reagimin ndaj emergjencave shëndetësore më të ngadaltë dhe më pak efektiv.
Sipas raportit, shumë vende ende nuk kanë investuar mjaftueshëm në sistemet e survejimit epidemiologjik, në laboratorët diagnostikues, në personelin mjekësor apo në mekanizmat e reagimit të shpejtë, duke krijuar rrezikun që një pandemi e re të përhapet me të njëjtën shpejtësi si COVID-19 ose edhe më keq.
Një tjetër shqetësim madhor që ngrihet në dokument është mungesa e besimit mes shteteve dhe institucioneve ndërkombëtare, fenomen që u vu re qartë gjatë pandemisë së fundit me përplasjet për vaksinat, furnizimet mjekësore dhe kufizimet kufitare.
Ekspertët nënvizojnë se pandemia e ardhshme nuk është çështje “nëse”, por “kur”, ndaj kërkojnë që qeveritë të trajtojnë gatishmërinë pandemike si një prioritet të sigurisë kombëtare dhe globale.
Raporti bën thirrje për investime urgjente në sistemet shëndetësore publike, forcimin e bashkëpunimit ndërkombëtar, rritjen e transparencës dhe krijimin e mekanizmave më të shpejtë për ndarjen e informacionit dhe burimeve në rast krizash globale.
Në përfundim, autorët e raportit paralajmërojnë se nëse mësimet nga Ebola dhe COVID-19 harrohen, bota rrezikon të përballet sërish me pasoja katastrofike njerëzore dhe ekonomike në pandeminë e ardhshme.
